အမေရိကန်သမိုင်း မှာ ပထမဆုံး သမ္မတ နှုတ်ထွက် ပေးလိုက်ရသည့် နိင်ငံရေး အရှုပ်အထွေး ( သို့) ဝါးတားဂိတ် အရှုပ်တော်ပုံ

Posted on

အေမရိကန္နိင္ငံ သမိုင္း တြင္ ပထမဆုံး သမၼတႏုတ္ထြက္ေပးရသည့္ နိင္ငံေရး အရႈပ္အေထြး တစ္ခုျဖစ္သည္ ။

ထိုသမၼတ မွာ ရီပါပလီကန္ ပါတီ မွ သမၼတ Richard Nixon (၁၉၆၉ – ၁၉၇၄) ျဖစ္ၿပီး သူႏွင့္ သူ႔ကိုေထာက္ခံသူမ်ားသည္ တရားမဝင္သည့္ လုပ္ရပ္မ်ားႏွင့္ ဥပေဒ အမ်ား အျပား ကို ခ်ိဳးေဖါက္ခဲ့ၾက သည္ ။

ဝါးတားဂိတ် အရှုပ်တော်ပုံ

ျပသာနာ အစ မွာ ၁၉၇၂ ခုႏွစ္ဇြန္လ ၁၇ ရက္တြင္ ဝါရွင္တန္ဒီစီ ၌ တည္ရွိသည့္ Watergate အေဆာက္အအုံ မွ ဒီမိုကရက္တစ္ပါတီ ၏ ႐ုံးခန္းသို႔ အခ်က္ အလက္စာ႐ြက္ စာတမ္း မ်ားခိုးယူရန္ ဝင္ေရာက္လာသည့္ သူခိုး ( ၅ ) ဦးကို ဖမ္းမိရာ မွ စတင္ခဲ့သည္ ။

ထိုသတင္းမွာ အစတြင္ ေသးငယ္သည့္ မီဒီယာ စိတ္ဝင္စားမႈ တစ္ခုသာျဖစ္ေသာ္လည္း ဝါရွင္တန္ပို႔စ္ သတင္းစာ မွ ထိုအမႈႏွင့္ ဆက္စပ္ေနသည့္ အခ်က္မ်ားစြာကို White House-sponsored plan မ်ားဟု ဖြင့္ခ် လိုက္သည္ ။

သတင္းစာမ်ားမွ ထို Watergate ရႈပ္အေထြး တြင္ အဓိက ပါဝင္သူမ်ားမွာ.. သမၼတနယ္ဆင္ ႏွင့္အတူ ေရွ႕ေနခ်ဳပ္ John Mitchell, အိမ္ျဖဴေတာ္ အႀကီးအကဲ John Dean, အိမ္ျဖဴေတာ္ ဝန္ထမ္းအႀကီးအကဲ H. R. Haldeman, အိမ္ျဖဴေတာ္ ၏ ျပည္ထဲေရးတာဝန္ခံ John Ehrlichman တို႔ျဖစ္သည္ဟု ဖြင့္ခ် ခဲ့သည္ ။

ေဖါက္ထြင္းဝိဇၨာ ( ၅ ) ဦး ကို ဖမ္းဆီးထားၿပီး ၁ ႏွစ္ အၾကာတြင္ ဆီးနိတ္လႊတ္ေတာ္ မွ Watergate အရႈပ္အေထြးကို ၾကားနာစစ္ေဆးရန္ၫႊန္ၾကား လိုက္သည္ ။ ထိုၫႊန္ၾကားမႈ ကို သမၼတနယ္ဆင္ မွ လက္ခံၿပီး ၁၉၇၃ ေမလ တြင္ စတင္ၾကားနာ ခဲ့သည္ ။

ဝါးတားဂိတ် အရှုပ်တော်ပုံ

အိမ္ျဖဴေတာ္ အႀကီးအကဲ John Dean မွ ထြက္ဆိုရာ တြင္ John Mitchell သည္ ထို Watergate အရႈပ္အေထြးတြင္ သူ႔အား အမိန္႔ ေပးခဲ့သည္ ၊ ဤျပသာနာ တြင္ တာဝန္ အရွိဆုံး မွာ သမၼတျဖစ္သည္ ဟု သက္ေသထြက္ ဆိုခဲ့သည္ ။ သို႔ေသာ္ ထိုအခ်က္ ကို သမၼတနယ္ဆင္ မွ အခိုင္အမာျငင္း ဆို ခဲ့ သည္ ။

အိမ္ျဖဴေတာ္ တြင္ သမၼတ႐ုံးခန္း ၌ သမၼတေျပာ စကား ကို သမိုင္း မွတ္တမ္းအေနျဖင့္ သိမ္းဆည္း သည့္ အသံဖမ္း စနစ္ ရွိသည္ ။ ထိုစန စ္ကို လူအနည္းငယ္သာသိ ရွိၿပီး ထိုလွ်ိဳ႕ဝွက္ tape recorder သည္ နာရီ ၄၀၀၀ အထိ ထိန္းသိမ္းထားနိင္ သည္ ။

သက္ေသမ်ား ကို စစ္ေဆးၿပီးေနာက္ ဆီးနိတ္ ၾကားနာမႈ ေကာ္မတီ မွ သမၼတနယ္ဆင္ အေနျဖင့္ အျပစ္ မရွိေၾကာင္း သက္ေသျပရန္ အိမ္ျဖဴေတာ္ ရွိ လွ်ိဳ႕ဝွက္စကားေျပာ အသံဖမ္းစက္ရွိ အေခြ ကို ပို႔ေပးရန္ေတာင္း ဆို လိုက္သည္ ။

ဝါးတားဂိတ် အရှုပ်တော်ပုံ

သို႔ေသာ္လဲ သမၼတနယ္ဆင္ မွ အမ်ိဳးသား လုံၿခဳံေရး ကို အေၾကာင္းျပၿပီး ျငင္းဆန္ ခဲ့သည္ ။ ထိုအခါ အေမရိကန္ တရားသူႀကီးခ်ဳပ္ မွ “နယ္ဆင္” အေနျဖင့္ ထိုအသံဖမ္းအေခြကို ၾကားနာမႈေကာ္မတီသို႔ ပို႔ေပးရမည္ဟု ဆုံးျဖတ္ခဲ့သည္ ။

ေနာက္ဆုံးသမၼတနယ္ဆင္ သည္ တည္းျဖတ္ထား သည့္ White house tape ကိုသာေပးအပ္ ခဲ့သည္ ။

စုံစမ္းစစ္ေဆးေရးေကာ္မရွင္မွလဲ ထိုတည္းျဖတ္ လုပ္ထားသည့္ အေခြကိုျငင္းပါယ္ ခဲ့သည္ ။

၁၉၇၄ ဇူလိုင္ ၃၀ တြင္ စုံစမ္းေရးေကာ္မရွင္ မွ သမၼတနယ္ဆင္ သည္ အေမရိကန္ဖြဲ႕စည္းပုံအေျခခံ ဥပေဒကိုခ်ိဳးေဖါက္ၿပီး အာဏာကို မမွန္မကန္ အသုံးခ်ခဲ့ သည္ဟု ဆုံးျဖတ္ ခဲ့သည္ ။

ဝါးတားဂိတ် အရှုပ်တော်ပုံ

Watergate ရႈပ္အေထြးကာလ အတြင္း သမၼတနယ္ဆင္ သည္ လူထုေထာက္ခံမႈ အႀကီးအက်ယ္ က်ဆင္း ခဲ့သည္ ။ ၁၉၇၄ ၾသဂုတ္ ၅ ရက္တြင္ FBI မွ Watergate ႏွင့္ ပတ္သက္သည့္ လွ်ိဳ႕ဝွက္အသံဖမ္းအေခြ စစ္ေဆးမႈကို ရပ္တန္႔ရန္ အမိန္႔ေပး ခဲ့သည္ ။

ေနာက္ဆက္တြဲျပသာနာ..

Watergate အရႈပ္အေထြး နဲ႔ အတူေပၚထြက္လာသည့္ နယ္ဆင္အာဏာ အလြဲသုံးစားမႈတြင္ သူႏွင့္သူ႔ေနာက္လိုက္မ်ားဆက္ႏြယ္ သည့္ စီးပြားေရးအုပ္စုမ်ားအား လုပ္ပိုင္ခြင့္မ်ား မမွန္မကန္ ၾသဇာသုံးေပးခဲ့ျခင္း ၊

သမၼတမဲဆြယ္ပြဲ အတြက္ေငြမ်ားစြာ ကို စီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ားမွ လွ်ိဳ႕ဝွက္ရယူကာ သုံးစြဲခဲ့ျခင္း ၊

ကေမာၻဒီးယားေဒသအား သူ၏ ၾသဇာ အာဏာသုံးကာ လွ်ိဳ႕ဝွက္ဗုံးႀကဲခဲ့ျခင္း ၊

ဗီယက္နမ္စစ္ပြဲ အပ်က္အစီး စာရင္းျပဳစုသည့္ကိစၥမ်ားတြင္ မမွန္မကန္ျဖည့္စြက္ခဲ့ျခင္း ၊

သမၼတ John F. Kennedy လက္ထက္ ဗီယက္နမ္စစ္ပြဲႏွင့္ သက္ဆိုင္သည့္ စာ႐ြက္စာတမ္းမ်ား ကိုလဲအမွားျပန္လည္ျဖည့္စြက္ေရးသား ခဲ့သည္ ။

ဝါးတားဂိတ် အရှုပ်တော်ပုံ

မည္သို႔ပင္ဆိုေစ သမၼတနယ္ဆင္ သည္ အေမရိကန္ စစ္သားမ်ားစြာ ကို ဗီယက္နမ္စစ္ေျမျပင္မွ ေနရပ္သို႔ျပန္လည္ေခၚေဆာင္ေ ပးခဲ့သည္ ။

သမၼတနယ္ဆင္ ႏုတ္ထြက္ျခင္း..

သမၼတအာဏာျဖင့္ ထိုစြဲခ်က္ ကို ပယ္ခ်ရန္ႀကိဳးပမ္းခဲ့ေသာ္လည္း မေအာင္ျမင္သျဖင့္ အဆိုပါ အရႈပ္ေတာ္ပုံႏွင့္ ပက္သက္သည့္အေထာက္အထားမ်ားအား ၁၉၇၄ ခုႏွစ္၊ ဩဂုတ္လ၊ ၅ ရက္ေန႔တြင္ တရား႐ုံးသို႔တင္ျပေပး ခဲ့ရသည္။

အျပစ္ထင္ရွားေၾကာင္းဆုံးျဖတ္ခံရသျဖင့္ ဩဂုတ္လ ၊ ၉ ရက္ေန႔တြင္ ရာထူးမွ ႏုတ္ထြက္ေပးခဲ့ရသည္။ သို႔ျဖင့္နစ္ဆင္သည္ အေမရိကန္သမိုင္းတစ္ေလွ်ာက္တြင္ ထိုကဲ့သို႔ အရႈပ္ေတာ္ပုံေၾကာင့္ ရာထူးမွႏႈတ္ထြက္ေပးရ သည့္ တစ္ဦးတည္းေသာ သမၼတျဖစ္သြားရသည္။

ဝါးတားဂိတ် အရှုပ်တော်ပုံ

နယ္ဆင္ သမၼတရာထူး မွ ႏုတ္ထြက္ခဲ့ၿပီးေနာက္ ဒုတိယသမၼတ Gerald Ford မွ အေမရိကန္ သမၼတတာဝန္ကို ရယူခဲ့သည္ ။ ေနာက္တလအၾကာတြင္သမၼတ Gerald Ford မွ နယ္ဆင္ တာဝန္ထမ္းေဆာင္စဥ္က ျဖစ္ေပၚခဲ့သည့္ ျပစ္မႈမ်ား အားလုံးကို လြတ္ၿငိမ္းခ်မ္းသာခြင့္ေပး ခဲ့သည္ ။

သမၼတရာထူး မွ ႏုတ္ထြက္ေပးရေသာ္ လည္း နစ္ဆင္သည္ ဝါရင့္ေခါင္းေဆာင္ တစ္ဦးအေနျဖင့္ ႏိုင္ငံေရးေလာက တြင္ ဆက္လက္ ၍ လႈပ္ရွားခဲ့ၿပီး ၁၉၉၄ ခုႏွစ္၊ ဧၿပီလ၊ ၂၂ ရက္ေန႔တြင္ နယူးေယာက္ၿမိဳ႕ ၌ ကြယ္လြန္ခဲ့သည္။

သူေသဆုံးၿပီးေနာက္ ၁၉၉၆ အခ်ိန္ေရာက္မွ အိမ္ျဖဴေတာ္ ၏ သမၼတ႐ုံးခန္း မွ နယ္ဆင္လက္ထက္ လွ်ိဳ႕ဝွက္ အသံဖိုင္နာရီ ၃၀၀၀ ခန္႔ကို ျပည္သူအား အသိေပးဖြင့္ခ်ျပ ခဲ့သည္ ။

Watergate အရႈပ္အေထြး သည္ အေမရိကန္ သမိုင္း တြင္ သမၼတႏွင့္ တရားသူႀကီးခ်ဳပ္ အၾကား အေမရိကန္ဖြဲ႕စည္းပုံ အေျခခံ ကို အားၿပိဳင္မႈျဖစ္ ခဲ့သည္ ။

ဒီအခ်က္သည္ပင္ လွ်င္ အေမရိကန္ဖြဲ႕စည္းပုံ အေျခခံဥပေဒစနစ္ ၏ Checks and Balances ကိုေဖၚျပေန သည္ ။ Watergate သည္လည္း အေမရိကန္ အမ်ိဳးသား အက်ိဳးစီးပြား ဥပေဒ အထက္တြင္ သမၼတ အပါအဝင္ မည္သူမွ မရွိဆိုသည္ကို သမိုင္းအျဖစ္ ေထာက္ျပခဲ့သည္ ဟု ဆိုသည္ ။

THUTAMM

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *